Το χαλιφάτο των Αββασιδών ήταν το τρίτο από τα τέσσερα μεγάλα μουσουλμανικά χαλιφάτα της αραβικής αυτοκρατορίας. Ανέτρεψε τους χαλίφηδες Ομαγιάδες από όλους τους χώρους εκτός από την Αλ-Αντάλου. Χτίστηκε από τον απόγονο του νεότερου θείου του Μωάμεθ, τον Αμπάς ιμπν Αμπντ αλ-Μουταλίμπ. Δημιουργήθηκε στο Χαρράν το 750 της χριστιανικής εποχής και μετέφερε την πρωτεύουσά της το 762 μ.Χ. από το Χαρράν στη Βαγδάτη. Άκμασε για δύο αιώνες. Η κυριαρχία των Αββασιδών τερματίστηκε το 1258, όταν ο Χουλάγκου Χαν, ο Μογγόλος κατακτητής, λεηλάτησε τη Βαγδάτη. Συνέχισαν όμως να διεκδικούν εξουσία σε θρησκευτικά θέματα από τη βάση τους στην Αίγυπτο.
Κατά την περίοδο της δυναστείας των Αβασιδών, οι αξιώσεις των Αβασιδών για το χαλιφάτο δεν έμειναν αδιαμφισβήτητες. Ο σιίτης Ubayd Allah al-Mahdi Billah της δυναστείας των Φατιμιδών, ο οποίος ισχυριζόταν ότι ήταν απόγονος του Μωάμεθ μέσω της κόρης του, διεκδίκησε τον τίτλο του χαλίφη το 909 και δημιούργησε μια ξεχωριστή γραμμή χαλίφηδων στη Βόρεια Αφρική. Αρχικά κάλυπτε μόνο το Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία και τη Λιβύη, αλλά στη συνέχεια οι χαλίφηδες Φατιμίδες επέκτειναν την κυριαρχία τους για τα επόμενα 150 χρόνια, καταλαμβάνοντας την Αίγυπτο και την Παλαιστίνη, ακόμη και το αρχαίο Πακιστάν, προτού η δυναστεία των Αββασιδών καταφέρει να αντιστρέψει την κατάσταση, περιορίζοντας την κυριαρχία των Φατιμιδών στην Αίγυπτο. Η δυναστεία των Φατιμιδών έληξε τελικά το 1171. Η δυναστεία των Ομαγιάδων, η οποία είχε επιβιώσει και έφτασε να κυβερνά τις μουσουλμανικές επαρχίες της Ισπανίας, διεκδίκησε τον τίτλο του χαλίφη το 929, και διήρκεσε μέχρι την ανατροπή της το 1031.