Τα κατακάνα χρησιμοποιούνται για τη γραφή λέξεων που έχουν δανειστεί από άλλες γλώσσες ή για τη γραφή ξένων ονομάτων και ονομάτων χωρών. Για παράδειγμα, η λέξη Αμερική γράφεται アメリカ.
Δεν είναι πάντα εύκολο για εμάς να αναγνωρίσουμε αυτές τις λέξεις, επειδή η ιαπωνική γλώσσα δεν έχει κάποιους από τους ήχους που έχουμε στα αγγλικά. Αυτό σημαίνει ότι οι Ιάπωνες πρέπει να βρουν άλλους τρόπους για να προφέρουν και να γράψουν τη λέξη. Για παράδειγμα: η λέξη "καφές" γράφεται コーヒー (koo-hii). Μερικές φορές η λέξη συντομεύεται επίσης: Η λέξη "τηλεόραση" γράφεταιテレビ (προφέρεται "te-re-bi").
Μερικές φορές είναι αδύνατο να δείξετε τη διαφορά μεταξύ δύο ξένων λέξεων, π.χ. το ラーラー θα μπορούσε να γράφει είτε το όνομα "Lara" είτε το όνομα "Lala" (όπως στα Teletubbies). Οι Ιάπωνες έχουν μόνο έναν ήχο που βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο δικό μας "r" και "l".
Στην ιαπωνική γλώσσα ένα σύμφωνο ακολουθείται πάντα από ένα φωνήεν. Οι λέξεις ή οι συλλαβές δεν μπορούν να τελειώσουν σε σύμφωνο (εκτός από n ή m), οπότε οι Ιάπωνες βάζουν ένα επιπλέον φωνήεν. Το "σκι" (όπως στο σκι) γίνεται "σούκι" (スキ), και ένα "μουσικό", όπως είδαμε, γίνεται "μυουτζικάρου" (ミュージカル).
Τα κατακάνα χρησιμοποιούνται επίσης για ονοματοποιητικές λέξεις όπως το "ντινγκ", ή για να κάνουν τις λέξεις να φαίνονται σημαντικές, ή για επιστημονικά ονόματα όπως τα ονόματα των πουλιών. Μερικές φορές οι προτάσεις σε βιβλία ή κινούμενα σχέδια μπορεί να είναι γραμμένες σε κατακάνα για να δείξουν ότι κάποιος υποτίθεται ότι μιλάει με ξένη προφορά. Συχνά χρησιμοποιείται για να γράφονται τα ονόματα ιαπωνικών εταιρειών, π.χ. η Suzuki γράφεται スズキ και η Toyota γράφεται トヨタ.
Ένα μικρό "tsu" ッ που ονομάζεται "sokuon" δείχνει αυτό που θα γράφαμε ως διπλό σύμφωνο, π.χ. η αγγλική λέξη "bed" χρησιμοποιείται στα ιαπωνικά για ένα κρεβάτι δυτικού τύπου. Προφέρεται "beddo" και γράφεται ベッド. Το ッ κάνει το φωνήεν "e" σύντομο.
Η εκμάθηση της ανάγνωσης των χαρακτήρων κατακάνα είναι χρήσιμη για την ανάγνωση ορισμένων πινακίδων στην Ιαπωνία ή στοιχείων στα μενού των εστιατορίων.
Οι ιαπωνικές προτάσεις γράφονται συνήθως με ένα μείγμα κατακάνα, χιραγκάνα και καντζί, π.χ.: アメリカ人です (amerikajin desu: Είμαι Αμερικανός). Εδώ το "amerika" γράφεται σε κατακάνα, η κατάληξη "jin"(人) είναι καντζί, και το "desu" (είμαι) είναι σε hiragana.
