Roe v. Wade

Ξεκίνησε στο Τέξας ως αμφισβήτηση ενός νόμου που απαγόρευε κάθε είδους άμβλωση, εκτός αν κινδύνευε η ζωή της μητέρας. Το 1970 μια έγκυος γυναίκα από το Τέξας, η Norma McCorvey (γνωστή και ως Jane Roe), κατέθεσε αγωγή εναντίον του Henry Wade, εισαγγελέα της κομητείας του Ντάλας, σε ομοσπονδιακό δικαστήριο του Τέξας. Υποστηρίζοντας ότι ήταν ανύπαντρη γυναίκα και έγκυος, η McCorvey ήθελε να τερματίσει την εγκυμοσύνη της. Ήθελε να γίνει με ασφάλεια από γιατρό, αλλά δήλωσε ότι δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να ταξιδέψει εκτός Τέξας. Δεν μπορούσε να κάνει νόμιμη άμβλωση στο Τέξας, επειδή δεν κινδύνευε η ζωή της. Στην αγωγή της υποστήριζε ότι ο νόμος του Τέξας παραβίαζε το δικαίωμά της στην ιδιωτική ζωή, το οποίο προστατεύεται από την Πρώτη, την Τέταρτη, την Πέμπτη, την Ένατη και τη Δέκατη Τέταρτη Τροποποίηση. Η Roe πρόσθεσε ότι έκανε μήνυση "για λογαριασμό της ίδιας και όλων των άλλων γυναικών" που βρίσκονταν στην ίδια κατάσταση. Η υπόθεση έφτασε σιγά σιγά στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ. Εν τω μεταξύ, η McCorvey γέννησε το μωρό της και το έδωσε για υιοθεσία.

Με απόφαση 7-2, το δικαστήριο έκρινε ότι το δικαίωμα μιας γυναίκας σε άμβλωση προστατεύεται από το δικαίωμά της στην ιδιωτική ζωή βάσει της Δέκατης Τέταρτης Τροποποίησης. Η απόφαση επέτρεπε σε μια γυναίκα να αποφασίσει αν θα κρατήσει ή θα κάνει έκτρωση το έμβρυο/ αγέννητο παιδί κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου. Αυτό επηρέασε τους νόμους 46 πολιτειών. Ο δικαστής Harry Blackmun έγραψε τη γνώμη της πλειοψηφίας. "Εμείς ... αναγνωρίζουμε ότι έχουμε επίγνωση της ευαίσθητης και συναισθηματικής φύσης της διαμάχης για τις αμβλώσεις, των σθεναρών αντίθετων απόψεων, ακόμη και μεταξύ των ιατρών, και των βαθιών και φαινομενικά απόλυτων πεποιθήσεων που εμπνέει το θέμα". - Δικαστής Blackmun (1973).

Η αντίθετη γνώμη γράφτηκε από τον δικαστή William Rehnquist. Διαφώνησε με την απόφαση της πλειοψηφίας προβάλλοντας διάφορους λόγους.

• Κατ' αρχάς επεσήμανε ότι δεν υπήρχε νόμιμος ενάγων στην υπόθεση και αυτό ήταν προϋπόθεση για την εκδίκαση της υπόθεσης. Νόμιμος ενάγων θα ήταν μια γυναίκα που βρισκόταν στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης της κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της εκδίκασης της υπόθεσης. Η McCorvey (Jane Roe) δεν πληρούσε αυτή την προϋπόθεση και έτσι η απόφαση δεν είχε εφαρμογή στην υπόθεση.
• Το δικαστήριο αναγνώρισε το δικαίωμα της γυναίκας στην άμβλωση στο πλαίσιο του γενικού "δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή από προηγούμενες υποθέσεις. Υποστήριξε όμως: "Μια συναλλαγή όπως αυτή δύσκολα είναι "ιδιωτική" κατά τη συνήθη χρήση της λέξης".
• Η γνώμη της πλειοψηφίας ήταν ασαφής ως προς το πού ακριβώς βρίσκεται το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή στο Σύνταγμα. Αναφέρθηκαν διάφορες τροπολογίες, αλλά καμία δεν προσδιορίστηκε συγκεκριμένα ότι περιέχει το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Η λέξη ιδιωτική ζωή δεν απαντάται στο Σύνταγμα.
• Στα πρόσθετα προβλήματα περιλαμβάνεται το δικαστήριο που ενεργεί ως νομοθέτης, χωρίζοντας την εγκυμοσύνη σε τρία τρίμηνα και περιγράφοντας τους επιτρεπτούς περιορισμούς που μπορούν να θέσουν τα κράτη. Ο Rehnquist επεσήμανε ότι 36 από τις 37 πολιτείες το 1868, όταν ψηφίστηκε η Δέκατη Τέταρτη Τροποποίηση, είχαν νόμους κατά των αμβλώσεων, συμπεριλαμβανομένου του Τέξας. Έγραψε "...Το μόνο δυνατό συμπέρασμα από αυτή την ιστορία είναι ότι οι συντάκτες δεν είχαν την πρόθεση η Δέκατη Τέταρτη Τροποποίηση να αφαιρέσει από τις Πολιτείες την εξουσία να νομοθετούν σχετικά με το θέμα αυτό".

Ερμηνεία του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή

Η βάση για το "δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή" είναι μια δικαστική ερμηνεία που μπορεί να εντοπιστεί από μια παλαιότερη υπόθεση Griswold v. Connecticut (1965). Σε αυτή την υπόθεση-ορόσημο, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ένας νόμος του Κονέκτικατ που απαγόρευε τη χρήση αντισυλληπτικών παραβίαζε το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, όπως αναφέρεται στο Σύνταγμα. Ωστόσο, το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή δεν αναφέρεται άμεσα στο Σύνταγμα. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει δηλώσει ότι το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή υπονοείται από διάφορες τροποποιήσεις. Από το 1923 το δικαστήριο ερμήνευσε την εγγύηση της "ελευθερίας" στη Δέκατη τέταρτη τροπολογία ως ένα ευρύ δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Ο δικαστής William O. Douglas δήλωσε ότι οι εγγυήσεις του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή είχαν penumbras (σιωπηρά δικαιώματα) "που σχηματίστηκαν από εκπορεύσεις (μια ροή) από αυτές τις εγγυήσεις που βοηθούν να τους δώσουν ζωή και ουσία".

Έννοια τριμήνου

Στην απόφασή του, το δικαστήριο χρησιμοποίησε το πλαίσιο των τριών τριμήνων της εγκυμοσύνης. Κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου η άμβλωση ήταν ασφαλέστερη για τη μητέρα από τον τοκετό. Το σκεπτικό ήταν ότι η απόφαση για το αν θα γίνει άμβλωση σε αυτό το στάδιο θα πρέπει να επαφίεται στη μητέρα. Κάθε νόμος που παρενέβαινε στις αμβλώσεις κατά το πρώτο τρίμηνο θα θεωρούνταν αντισυνταγματικός. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου οι νόμοι θα μπορούσαν να ρυθμίζουν τις αμβλώσεις μόνο για την προστασία της υγείας της μητέρας. Κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου το αγέννητο παιδί ήταν βιώσιμο (ικανό να ζήσει μόνο του έξω από τη μήτρα της μητέρας). Έτσι, οι νόμοι μπορούσαν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν τις αμβλώσεις εκτός από τις περιπτώσεις που ήταν απαραίτητες για τη διατήρηση της υγείας της μητέρας. Αυτό το δόγμα ίσχυε μέχρι το 1992. Στην υπόθεση Planned Parenthood v. Casey (1992) το δικαστήριο άλλαξε τη βάση για τη νομιμότητα μιας έκτρωσης από τα τρίμηνα στη βάση της βιωσιμότητας του εμβρύου.