Λατινική γραφή

Αρχικό λατινικό αλφάβητο

Το λατινικό αλφάβητο που χρησιμοποιούσαν οι Ρωμαίοι:

Νέο αλφάβητο

Η σύγχρονη έκδοση του αλφαβήτου χρησιμοποιείται για τη γραφή πολλών γλωσσών. Οι ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, ιδίως αυτές της Δυτικής Ευρώπης, γράφονται κυρίως με το λατινικό αλφάβητο. Στις γλώσσες αυτές περιλαμβάνονται οι γερμανικές γλώσσες (στις οποίες περιλαμβάνονται τα αγγλικά, τα γερμανικά, τα σουηδικά και άλλες) και οι ρομανικές γλώσσες (στις οποίες περιλαμβάνονται τα γαλλικά, τα ισπανικά, τα ιταλικά, τα πορτογαλικά και άλλες). Υπάρχουν βέβαια και ινδοευρωπαϊκές γλώσσες που δεν χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο, όπως τα ελληνικά και τα ρωσικά, καθώς και μη ινδοευρωπαϊκές γλώσσες που το χρησιμοποιούν, όπως τα βιετναμέζικα.

Σχεδόν όλες οι γλώσσες που χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο περιλαμβάνουν διακριτικά, τα οποία είναι σύμβολα που βρίσκονται πάνω ή κάτω από τα γράμματα. Χρησιμοποιούνται για πράγματα όπως οι τόνοι και η προφορά. Τα αγγλικά είναι η μόνη μεγάλη ευρωπαϊκή γλώσσα που δεν έχει κανένα από αυτά τα σημάδια, τουλάχιστον όχι για τις μητρικές λέξεις. Οι λέξεις που προέρχονται από άλλες γλώσσες χρησιμοποιούν μερικές φορές διακριτικά για να καταστήσουν σαφή τη σωστή προφορά.

Το βασικό αλφάβητο χρησιμοποιεί τα ακόλουθα γράμματα:

Η λατινική γραφή έχει λιγότερα γράμματα από τους ήχους σε ορισμένες από τις γλώσσες που τη χρησιμοποιούν. Ορισμένες γλώσσες αναπληρώνουν την έλλειψη γραμμάτων με τη χρήση διακριτικών σημείων, όπως ă, â, á, é, í, î, ó, ẹ, ị, ọ, ụ, ã, ả, ẻ, ỉ, ỏ, ủ, ñ, č, ď, ě, í, ň, ř, š, ș, ť, ț, ú, ů, ž και đ. Στην πραγματικότητα, αυτό αυξάνει τον αριθμό των γραμμάτων στο αλφάβητό τους. Γλώσσες που χρησιμοποιούν μερικούς από αυτούς τους χαρακτήρες είναι η γαλλική, η τσεχική, η πολωνική, η μαγιάρικη (ουγγρική), η ρουμανική, η ισπανική, η ταγκαλόγκ, η βιετναμέζικη, η εσπεράντο και η ιγκμπό.

Πολλές γλώσσες άλλαξαν τα συστήματα γραφής τους με τη λατινική γραφή. Σε ορισμένες χώρες, οι Ευρωπαίοι ανάγκασαν τους ιθαγενείς να τη χρησιμοποιήσουν. Η βιετναμέζικη γλώσσα γράφτηκε με κινεζικούς χαρακτήρες και υπάρχει ένα βιετναμέζικο σύστημα γραφής που βασίζεται στην κινεζική γλώσσα και ονομάζεται chunom. Το πρόβλημα με την κινεζική γραφή είναι ο μεγάλος αριθμός χαρακτήρων που πρέπει να μάθει κάποιος πριν γίνει πραγματικά εγγράμματος. Η κυβέρνηση του Βιετνάμ πέρασε στο λατινικό αλφάβητο στις αρχές του 20ού αιώνα, ώστε να μπορέσει να αυξήσει τα ποσοστά αλφαβητισμού της χώρας. Οι Βιετναμέζοι συνέχισαν να χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο ακόμη και μετά την ανεξαρτησία τους, καθώς ήταν πολύ πιο γρήγορο στην εκμάθηση από τους κινεζικούς χαρακτήρες (chu nom).

Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν έπεσε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, το λατινικό αλφάβητο στις τουρκικές χώρες ξεκίνησε από τον Κεμάλ Ατατούρκ στην Τουρκία. Όταν η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε, ορισμένες από τις μικρότερες γλώσσες της άρχισαν να χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο. Σήμερα χρησιμοποιείται στο Τουρκμενιστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Αζερμπαϊτζάν. Το Καζακστάν ανακοίνωσε το 2018 ότι το λατινικό αλφάβητο θα γίνει το κύριο σύστημα γραφής της γλώσσας του Καζακστάν.

Η αλλαγή του τρόπου γραφής μιας γλώσσας με λατινικά γράμματα ονομάζεται λατινοποίηση. Πολλοί άνθρωποι που δεν μιλούν τη γλώσσα διαβάζουν μια λατινοποιημένη έκδοση για να γνωρίζουν πώς περίπου θα ακούγονται οι λέξεις, ακόμη και αν δεν είναι ο συνήθης τρόπος γραφής της γλώσσας. Ορισμένες γλώσσες, όπως η κινεζική και η ιαπωνική, χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο στις γλώσσες τους ώστε να μπορούν να πληκτρολογούνται ευκολότερα σε έναν υπολογιστή. Στην ηπειρωτική Κίνα, το pinyin είναι η επίσημη λατινοποίηση της μανδαρινής κινεζικής γλώσσας και χρησιμοποιείται για την πληκτρολόγηση των κινεζικών χαρακτήρων στον υπολογιστή πληκτρολογώντας τους φωνητικά. Παρόλο που πολλοί ιαπωνικοί υπολογιστές διαθέτουν πληκτρολόγια kana για την πληκτρολόγηση των ιαπωνικών στον υπολογιστή, τα ιαπωνικά μπορούν επίσης να πληκτρολογηθούν χρησιμοποιώντας το λατινικό αλφάβητο. Το λογισμικό που ονομάζεται IME (input method editor) μετατρέπει τα λατινικά γράμματα, που στα ιαπωνικά ονομάζονται romaji, σε ιαπωνικά kana και kanji.